Amarylis kwitnie 6-8 tygodni po posadzeniu cebuli, dlatego na Boże Narodzenie sadzi się go na początku listopada. O kolejnych kwiatach decyduje to, co dzieje się po przekwitnięciu: liście zostają i przez lato gromadzą zapasy w cebuli. Ta sama cebula jest najbardziej trującą częścią rośliny, więc w domu z kotem albo psem wymaga ostrożności.
Amarylis to roślina cebulowa z rodzaju Hippeastrum, kwitnąca 6-8 tygodni po posadzeniu. Cebulę sadzi się w doniczce tak, by górna połowa wystawała nad ziemię. Po przekwitnięciu liście zostają, a dla kota i psa roślina jest trująca.
Amarylis to roślina cebulowa z rodzaju Hippeastrum, po polsku zwartnica. Prawdziwy amarylis (Amaryllis belladonna) to inna roślina, z Afryki Południowej, a sprzedawana pod tą nazwą zwartnica pochodzi z Ameryki Południowej, jak wyjaśnia Uniwersytet Wisconsin. Dziko rośnie głównie we wschodniej Brazylii i w środkowych Andach.
Z cebuli wyrasta łodyga kwiatowa o wysokości 45-60 cm, a na niej 2-6 dużych kwiatów. Największe cebule dają 2 lub 3 łodygi, dlatego przy zakupie liczy się rozmiar. Amarylis to obok gwiazdy betlejemskiej i grudnika jedna z głównych roślin w przewodniku rośliny na zimę i święta. Od pozostałych różni się tym, że termin kwitnienia ustala się samemu, sadząc cebulę.
W sprzedaży są też cebule woskowane, które kwitną bez wody i ziemi. Pędy pojawiają się po 4-6 tygodniach, a kwiaty trwają do 3 tygodni. Taka cebula traci jednak zapasy i kurczy się, bo nie ma jak ich uzupełnić, więc to zakup jednorazowy. Zwykła cebula w ziemi kwitnie przez kolejne lata, a zaczyna się to od dobrego sadzenia.
Cebulę amarylisa sadzi się w doniczce tak, by górna połowa wystawała nad ziemię. Na Boże Narodzenie termin wypada na początek lub połowę listopada, co podaje Uniwersytet Stanowy Iowa. Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze (RHS) dopuszcza sadzenie od października do stycznia.
Sadzenie składa się z pięciu kroków.
Do pojawienia się liści RHS zaleca oszczędne podlewanie, a potem regularne. Uniwersytet Wisconsin ostrzega, że zbyt ciepło daje słabe łodygi i mniejsze kwiaty.
Pielęgnacja amarylisa w czasie kwitnienia polega na przeniesieniu go w chłodniejsze miejsce bez bezpośredniego słońca. Temperatura 15-18 °C wydłuża kwitnienie według RHS i Uniwersytetu Wisconsin, a Iowa State wskazuje 18-21 °C. Gdy pąki zaczynają się wybarwiać, to dobry moment na przestawienie doniczki, jak radzi Uniwersytet Illinois.
Podlewanie zależy od stanu podłoża, a nie od kalendarza. Uniwersytet Illinois zaleca czekać, aż wierzchnie 5 cm ziemi przeschnie, a Uniwersytet Wisconsin utrzymuje ziemię ledwie wilgotną, bo mokre podłoże grozi gniciem cebuli. W czasie wzrostu łodygi doniczkę obraca się codziennie, żeby rosła prosto. Odmiany o dużych kwiatach warto podeprzeć tyczką, bo łodyga łatwo się przechyla.
Amarylis kwitnie 6-8 tygodni po posadzeniu cebuli, a cebula po spoczynku po 4-6 tygodniach. Czas zależy od pochodzenia: Iowa State podaje 6-8 tygodni dla cebul z Holandii i 3-5 tygodni dla cebul z RPA. Sklepowe amarylisy kwitną więc zimą dlatego, że wtedy je posadzono, a nie z powodu pory roku.
Poradniki uczelniane nie podają dokładnej liczby dni kwitnienia zwykłej cebuli, opisują za to, jak je wydłużyć: chłodem i brakiem bezpośredniego słońca. Duża cebula wydłuża pokaz także dlatego, że łodygi pojawiają się razem albo jedna po drugiej. Gdy kwiaty przekwitną, roślina zaczyna gromadzić zapasy na kolejny sezon.
Po przekwitnięciu amarylisa trzeba usunąć kwiaty i łodygę, ale zostawić liście. Zwiędłe kwiaty ścina się od razu, bo zawiązywanie nasion zużywa zapasy i osłabia kolejne kwitnienie. Co do łodygi źródła się różnią. Iowa State tnie ją 2,5-5 cm nad cebulą zaraz po przekwitnięciu, a Uniwersytet Illinois czeka, aż zżółknie, bo do tego czasu też wytwarza pokarm.
Liście uzupełniają teraz zapasy w cebuli, dlatego zostają na roślinie. Doniczka stoi na słonecznym oknie, a podlewanie wraca, gdy powierzchnia ziemi jest prawie sucha. Iowa State zaleca nawóz co 2-4 tygodnie w połowie dawki, a Uniwersytet Wisconsin raz w miesiącu w dawce dla roślin doniczkowych.
Latem amarylis może wyjść na dwór, po ostatnich przymrozkach, zwykle w końcu maja. Przyzwyczaja się go stopniowo, zaczynając od cienia. Wisconsin i Illinois zalecają potem co najmniej 6 godzin słońca dziennie, a RHS osłonę przed palącym słońcem. Cebula zostaje w doniczce, bo korzenie są kruche, a do domu wraca przed pierwszym przymrozkiem. Na dworze trzeba uważać na ślimaki. Po lecie przychodzi czas na decyzję o spoczynku.
Okres spoczynku amarylisa zaczyna się jesienią, gdy roślina dostaje 8-10 tygodni chłodu i ograniczone podlewanie. Źródła nie są tu zgodne. Uniwersytety Wisconsin i Illinois piszą, że spoczynek nie jest konieczny, ale pozwala ustalić termin kwitnienia, a Iowa State traktuje chłód jako warunek kwiatów. Uniwersytet New Hampshire radzi w ogóle nie zasuszać rośliny i utrzymywać wzrost.
Kto chce kwiatów w konkretnym terminie, stosuje spoczynek, a kto nie, zostawia zieloną roślinę na oknie. Spoczynek wygląda tak.
Cebulę przesadza się co 2-3 lata, bo rośnie na szerokość. Najlepszy czas to koniec spoczynku, a RHS wskazuje okres od stycznia do marca, po kwitnieniu. Przy przesadzaniu można oddzielić cebule przybyszowe z własnymi korzeniami. Taka młoda cebula daje roślinę identyczną z mateczną i zakwita po 3-4 latach, a siewki nawet po 6 latach. Nie wszystkie odmiany wytwarzają boczne cebule.
Błąd na etapie spoczynku albo lata to częsta przyczyna, gdy amarylis nie kwitnie.
Amarylis nie kwitnie najczęściej dlatego, że cebula nie zgromadziła zapasów albo nie dostała chłodu. Iowa State podaje, że same liście bez kwiatów oznaczają zwykle za mało pokarmu zebranego wiosną i latem, a pomaga wtedy częstszy nawóz i więcej światła. Druga przyczyna to brak 8-10 tygodni w temperaturze 10-13 °C.
RHS dodaje trzy błędy: zbyt wczesne zasuszenie cebuli, za dużo cienia i za mało wody poprzedniego lata. Winne bywają też choroby grzybowe i szkodniki cebuli. Jedna z najczęstszych chorób to czerwona plamistość, po której u nasady łodygi i liści pojawiają się czerwone plamy. Roślinę atakują też wełnowce. Przy zakupie Wisconsin radzi obejrzeć cebulę, bo czerwone ślady na łuskach to jej objaw. Cebula amarylisa jest też trująca dla kota i psa.
Amarylis jest trujący dla kota i psa, a najgroźniejsza jest cebula. ASPCA wpisuje rodzaj Hippeastrum na listę roślin toksycznych dla psów i kotów. Pet Poison Helpline wyjaśnia, że liście, łodygi i cebula zawierają alkaloidy, których działanie zależy od zjedzonej ilości.
Po zjedzeniu kwiatów i liści pojawiają się zwykle wymioty, ślinienie i biegunka. Duże ilości, zwłaszcza cebuli, powodują drżenia, drgawki, spadek ciśnienia i zaburzenia rytmu serca. Przy takich objawach decyzję podejmuje weterynarz. Podręcznik weterynaryjny Merck zalicza amarylisa do roślin, które mimo skojarzeń z lilią nie niosą dla kotów ryzyka prawdziwych lilii.
Iowa State podkreśla, że trujące są i cebula, i cała roślina, dlatego cebule do sadzenia najlepiej przechowywać poza zasięgiem zwierząt i dzieci. W domu z kotem spokojniejszym wyborem jest grudnik, który uchodzi za nietoksyczny, a gwiazda betlejemska jest toksyczna tylko łagodnie. Co zrobić po zjedzeniu cebuli lub liści, wyjaśnia poradnik rośliny bezpieczne dla kota i psa.
Amarylis jest rośliną wieloletnią. Często traktuje się go jak jednoroczną ozdobę, ale Uniwersytet New Hampshire pisze, że przy dobrej opiece cebula służy przez całe życie i kwitnie co roku.
Amarylis sprzedawany w doniczkach to po polsku zwartnica, a botanicznie Hippeastrum. Nazwa amarylis przylgnęła do niej w handlu, choć prawdziwy amarylis to inna roślina z Afryki Południowej.
Amarylis zakwita, gdy duża cebula ma zapasy i dobry start. Pomagają słońce i nawóz latem, zachowane liście, a przy kwitnieniu w konkretnym terminie 8-10 tygodni chłodu jesienią.
Cebula amarylisa zostaje po przekwitnięciu w doniczce. Ścina się łodygę, a liście rosną dalej na słonecznym oknie, podlewane i nawożone, aż uzupełnią zapasy na kolejne kwitnienie.
Amarylis przestaje się podlewać dopiero późnym latem lub jesienią, jeśli planowany jest spoczynek. Bez spoczynku roślina rośnie dalej, a podlewanie trwa, gdy powierzchnia ziemi jest prawie sucha.
Które gatunki ostrokrzewu rosną w Polsce i czy wytrzymają mróz? Jak sadzić i przycinać, po czym poznać roślinę męską i żeńską i czy jest trujący dla zwierząt?
Ostrokrzew w ogrodzie. Jakie gatunki wybrać, jak go ciąć i czy jest trujący?Czytaj dalejJak dbać o chryzantemy w doniczce i które wybrać na cmentarz? Kiedy sadzić i uszczykiwać, czy przetrwają zimę w gruncie i czy są trujące dla kota i psa?
Chryzantemy w doniczce, w ogrodzie i na cmentarzu. Jak je pielęgnować?Czytaj dalejJakie gałęzie wybrać na stroik świąteczny z żywych roślin i jak zrobić go krok po kroku? Jak bezpiecznie ustawić świece i skąd legalnie wziąć gałązki z lasu?
Jak zrobić stroik świąteczny i wieniec adwentowy z żywych roślinCzytaj dalejNiezbędne pliki cookies zapewniają działanie serwisu. Za Twoją zgodą użyjemy też statystyk i analizy zachowań. Szczegóły w polityce cookies
